Zaman Damgası Nedir? TÜBİTAK Kamu SM Ücretsiz mi, Fiyat Nedir? (2026 Tam Rehber)
Zaman damgası, dijital çağın en kritik ama en yanlış anlaşılan araçlarından biri. “Belge ne zaman vardı?” sorusunu matematiksel kesinlikle yanıtlar; sözleşmelerden vergi belgelerine, müzik telifinden yazılım koduna kadar pek çok yerde kullanılır. Peki nasıl çalışır, TÜBİTAK Kamu SM ücretsiz mi, fiyatı nedir? Bu rehber soruları yanıtlıyor.
Zaman damgası: belgenin tam anlık var olduğunu ispatlayan dijital mekanizma
Zaman Damgası Nedir?
Zaman damgası (timestamp), bir elektronik belgenin belirli bir anda var olduğunu ve o andan itibaren değiştirilmediğini matematiksel olarak kanıtlayan güvenli bir mekanizmadır.
İki temel soruyu yanıtlar:
| Soru | Yanıt |
|---|---|
| Bu belge ne zaman vardı? | TSA imzasındaki güvenilir zaman |
| Bu belge o tarihten beri değişti mi? | SHA-256 özet karşılaştırması: tek bayt fark, doğrulama bozulur |
Önemli not: Zaman damgası belgeyi şifrelemez, gizlemez veya imzacının kimliğini doğrulamaz. Sadece “bu içerik X tarihinde böyleydi” der.
Nasıl Çalışır? (Kriptografik Mekanizma)
Süreç 5 adımda gerçekleşir:
1. Belgenin SHA-256 özeti hesaplanır
2. Özet, RFC 3161 protokolüyle TSA'ya gönderilir
3. TSA, özet ile anlık zamanı kendi özel anahtarıyla imzalar
4. İmzalı token belgeye gömülür (PAdES) veya ayrı saklanır
5. Doğrulama: özet yeniden hesaplanır, TSA imzası kontrol edilirÖnemli güvenlik özelliği: TSA’ya ham belge gönderilmez, yalnızca özet. Bu sayede:
- Belgenin içeriği TSA’da tutulmaz
- Özet tek yönlüdür, geri çevrilip belge bulunamaz
- Aynı belgenin her zaman aynı özeti olur (tutarlılık)
Fiziksel damga mantığının dijital, matematiksel olarak değiştirilemez karşılığı
TÜBİTAK Kamu SM Zaman Damgası
Türkiye’de yaygın kullanılan zaman damgası sağlayıcısı TÜBİTAK Kamu Sertifikasyon Merkezi (Kamu SM)‘dir.
Statü
- ✅ 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında zaman damgası hizmeti sunan bir kuruluştur
- ✅ RFC 3161 protokolüne uygun token üretir
- ✅ Üretilen zaman damgası, belgenin bütünlüğü ve zamanı için delil değeri taşır
Teknik Bilgiler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Protokol (token formatı) | RFC 3161 |
| Özet algoritması | SHA-256 ve üzeri |
| Hizmet | TÜBİTAK Kamu SM zaman damgası servisi |
TSA’nın imza algoritması, zaman kaynağı ve hizmet seviyesi gibi ayrıntılar TÜBİTAK Kamu SM tarafından belirlenir ve TÜBİTAK’ın resmi dokümantasyonunda yer alır.
TÜBİTAK Kamu SM Ücretsiz mi?
Hayır, ücretlidir. Bireysel veya kurumsal ücretsiz erişim yoktur. Ham zaman damgası yalnızca yetkili ESHS’lerden (TÜBİTAK Kamu SM gibi) alınır. Tipik edinme modelleri:
- Yıllık abonelik (kurumsal): sabit damga kontenjanı
- Sorgu paketi: önceden alınan damga sayısı (asgari alım genellikle yüksektir)
💡 Pratik öneri: İmzala.org ham zaman damgası satmaz; zaman damgasını Eser Tasdikle, imzalama akışı ve Eser Tasdikle API’si gibi hizmetlerin parçası olarak kullandırır. Bireysel ve tek seferlik ihtiyaç için Eser Tasdikle pratiktir (üyelik gerekmez); kendi sisteminizden akış kurmak istiyorsanız API’yi kullanabilirsiniz; çok yüksek hacimli ham damga ihtiyacında doğrudan ESHS aboneliği daha ekonomik olabilir.
RFC 3161: Uluslararası Standart
RFC 3161 (Time-Stamp Protocol), IETF tarafından 2001’de yayınlanan ve güvenilir TSA’ların token üretiminde uyduğu uluslararası standarttır.
Standardın Sağladıkları
- 🌍 Standart token: Uluslararası araçlarla doğrulanabilir biçim
- 🔐 Asimetrik kriptografi: TSA özel anahtarı ile imzalanan, açık anahtarla doğrulanan token
- 🕐 Anlık zaman: Sorgu anındaki güvenilir zaman bilgisi
- 📋 PKCS#7/CMS yapısı: Standartlaştırılmış token formatı
Zaman Damgası vs Elektronik İmza: Farkı Nedir?
Sık karıştırılan iki kavram. Net ayrım:
| Özellik | Elektronik İmza | Zaman Damgası |
|---|---|---|
| Yanıtladığı soru | Kim imzaladı? | Belge ne zaman vardı? |
| Çalışma prensibi | Kullanıcı/sertifika anahtarı | TSA özel anahtarı |
| Kimlik gerekli mi? | Evet (sertifika sahipliği) | Hayır (sadece özet) |
| Belgenin kendisi | İmzanın parçası | TSA’ya gönderilmez (sadece özet) |
| Yasal dayanak | 5070 m.3 | 5070 m.3 |
En güçlü kombinasyon, ikisi birliktedir:
“X kişi (e-imza), Y tarihinde (zaman damgası), Z belgesi (özet) üzerinde işlem yaptı ve sonrasında değişiklik olmadı.”
İmzala.org imza akışında bu iki adımı otomatik birleştirir.
Belge üzerinde dijital imza ve zaman damgası birlikte
PDF Doğrulama ve “Yeşil Tik” Hakkında
Bir PDF’i Adobe Reader’da açtığınızda görülen yeşil onay işareti, imzacının sertifikasının Adobe’nin güvenilir liste (AATL) veya AB güvenilir listelerindeki bir otoriteden alınmış olmasına bağlıdır. Yani yeşil tik, esas olarak imzacı sertifikasının güven durumuyla ilgilidir; tek başına zaman damgasının varlığıyla değil.
Bunu dürüstçe belirtmek gerekir: İmzala.org’un varsayılan dijital imza akışı, nitelikli bir sertifika hizmet sağlayıcısının (ESHS) imzacı sertifikasına dayanmaz. Bu nedenle Adobe Reader, belgeyi açan kişiye “imzacı kimliği bilinen bir otoriteyle doğrulanamadı” türünde bir uyarı gösterebilir. Belgenin bütünlüğü ve zamanı ise zaman damgası ve işlem kayıtlarıyla kanıtlanır.
Adobe’de imzacı tarafında da tam güven (yeşil tik) isteyen kullanıcılar için nitelikli elektronik imza (NES/QES) entegrasyonu ayrı bir akıştır.
Uzun Süreli Doğrulama: PAdES Profilleri
Zaman damgası tokenının doğruluğu, üreten TSA sertifikasının geçerlilik süresine bağlıdır. Süre dolmadan önce yeni bir damga eklenerek doğrulama imkânı uzatılabilir; buna “damga zinciri” denir:
Damga 1 → süresi dolmadan önce → Damga 2 → ... → uzun dönem doğrulamaPAdES standardının uzun dönem profilleri (B-LT ve B-LTA) bu yaklaşımı tanımlar. İmzala.org’da tamamlanan belgelere kural olarak otomatik zaman damgası eklenir; böylece belgenin var-olma zamanı ve sonradan değişmediği teknik olarak doğrulanabilir. Teknik bir aksaklık nedeniyle damga alınamazsa imza yine tamamlanır ve bu durum belge kaydında görünür.
Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Yoğun Kullanıldığı / Beklendiği Alanlar
- 📄 e-Defter beratları (GİB): berat imzalama sürecinde zaman damgası kullanılır (e-Fatura ve e-Arşiv’in çekirdek zorunluluğu ise mali mühür veya e-imzadır)
- 💊 e-Reçete ve sağlık dijital kayıtları: işlem zamanının kayda alınması
- 🏦 Bankacılık denetim kayıtları (BDDK beklentileri)
- ⚖️ Mahkeme ve savcılık dijital dosyaları (UYAP)
- 🎓 Üniversite diploma ve transkript dijital arşivi
Yaygın Kullanım Alanları
- 🎵 Müzik / beste / şarkı sözü: eserin o tarihte var olduğunu belgelemek
- 💻 Yazılım kodu: önceki tarihli var-olma kaydı
- 📷 Fotoğraf / tasarım: öncelik (anteriority) kanıtı
- 📝 Bilimsel makale / tez: öncelik (priority) kanıtı
- 🎬 Senaryo / film tasarımı: tarihleme kanıtı
- 📚 Kitap / yazılı eser: yayın öncesi tarihleme
Ticari Süreçler
- 💼 Sözleşmeler: imzalanma tarihi kanıtı
- 🛒 e-Ticaret belgeleri: uyum kayıtları
- 🏠 Gayrimenkul belgeleri: tarihsel kanıt
- 💰 Sigorta poliçeleri: düzenleme tarihi
Kriptografi temelli güvenlik: zaman damgasının matematiksel garantisinin kaynağı
Online Eser Tasdiki: Eser Tasdikle Servisi
Bireysel kullanıcılar veya küçük hacim için İmzala.org Eser Tasdikle servisi pratiktir:
- Üyelik gerekmez: doğrudan dosya yükleyin
- TÜBİTAK Kamu SM zaman damgası hizmet içinde otomatik uygulanır
- Eser Sahibi Sertifikası PDF olarak indirilir
- E-postanıza güvenli bir kopya gönderilir
Kullanım Senaryoları
🎵 Müzisyensiniz, yeni bir şarkı yazdınız: dosyayı yükleyin, Eser Sahibi Sertifikası alın, telif ihtilafında tarih kanıtınız olsun
💻 Yazılımcısınız, bir algoritma geliştirdiniz: arşivi yükleyin, Eser Sahibi Sertifikanızı alın, önceki tarihli var-olma (öncelik) kaydı oluşturun
📷 Fotoğrafçısınız, özel bir kareniz var: görseli yükleyin, Eser Sahibi Sertifikanızı alın
📚 Yazarsınız, yazınızı henüz yayınlamadınız: belgeyi yükleyin, Eser Sahibi Sertifikanızı alın
Önemli: Zaman damgası ve Eser Sahibi Sertifikası, eserin o tarihte var olduğunu ve sonradan değişmediğini kanıtlar; eser sahipliğini veya telif hakkını hukuken kurmaz, tescil etmez. Türk hukukunda (FSEK) eser sahipliği, eserin yaratılmasıyla kendiliğinden doğar. Sertifikadaki sahiplik bilgisi sizin beyanınızdır; zaman damgası bir ihtilafta en fazla “öncelik (var-olma) delili” sağlar.
KVKK Açısından Zaman Damgası
Zaman damgası işleminin kendisinde TSA’ya ham belge gönderilmez; yalnızca SHA-256 özeti gönderilir. Bu nedenle:
- Belgenin içeriği TSA tarafına geçmez ve orada saklanmaz
- Özet tek yönlüdür, geri çevrilip belge elde edilemez
Yani mali tablo, sağlık raporu veya KVKK m.6 özel nitelikli veri içeren bir belgenin özeti TSA’ya gönderildiğinde içerik dışarı çıkmaz. Bununla birlikte, belgenin ham hali damga sürecinde İmzala tarafından işlenip saklanabilir; özel nitelikli veri içeren belgelerde bu işlemenin hukuki sebebini (m.6) ve süreçte işlenen diğer kişisel verileriniz için kendi KVKK aydınlatma yükümlülüğünüzü ayrıca değerlendirin.
Veri Konumu
- 🇩🇪 İmzala.org altyapısı: Almanya’daki veri merkezi (Türkiye dışına aktarım KVKK m.9 güvencelerine tabidir; AB’de olması tek başına yeterlilik doğurmaz)
- 🇹🇷 TÜBİTAK Kamu SM: Türkiye’de
- ↔️ Zaman damgası trafiğinde yalnızca özet iletilir
Zaman damgalı belgeler, bütünlük ve zaman ispatıyla delil değerini güçlendirir
Hukuki Çerçeve ve Mahkeme
Zaman damgası, belgenin belirli bir tarihte var olduğunu ve değişmediğini ispatlar. İmzacının kimliğini ve belgenin “senet” niteliğini tek başına sağlamaz; bunun için güvenli (nitelikli) elektronik imza gerekir.
Yasal Dayanak
- 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.3: zaman damgası tanımı
- 5070 m.5 ve TBK m.15/1: güvenli elektronik imza, el yazısıyla atılmış imzanın hukuki sonuçlarını doğurur
- HMK m.199: elektronik veri “belge” sayılır; delil değerini mahkeme takdir eder
- HMK m.205/2: güvenli (nitelikli) elektronik imza ile oluşturulan veriler senet hükmündedir
Pratikte
Zaman damgalı bir belge, mahkemeye sunulduğunda belgenin ne zaman var olduğu ve sonradan değişmediği yönünden güçlü bir teknik kanıt sağlar. Belgenin senet sayılması ise imzanın türüne bağlıdır: güvenli elektronik imza dışındaki (sıradan) elektronik imzayla imzalanmış belge HMK m.199 kapsamında belgedir, nitelikli elektronik imzalı belge ise HMK m.205/2 uyarınca senet hükmündedir. Zaman damgası, her iki durumda da delilin gücünü artıran tamamlayıcı bir unsurdur.
Sık Sorulan Sorular
Zaman damgası nedir, ne işe yarar?
Zaman damgası (timestamp), bir elektronik belgenin belirli bir tarih/saatte var olduğunu ve o andan itibaren değiştirilmediğini matematiksel olarak kanıtlayan güvenli bir mekanizmadır. Belgenin kriptografik özeti (hash), güvenilir bir Zaman Damgası Otoritesi (TSA) tarafından zamanlı olarak imzalanır.
TÜBİTAK Kamu SM zaman damgası ücretsiz mi?
Hayır. TÜBİTAK Kamu SM’nin zaman damgası servisi ücretlidir ve genellikle kurumsal kullanıma yöneliktir. Tipik modeller: yıllık abonelik (kontenjan) ve sorgu paketi. Ham zaman damgası yalnızca yetkili ESHS’ler tarafından sunulur; İmzala.org ham damga satmaz, zaman damgasını Eser Tasdikle gibi bir hizmetin parçası olarak kullandırır. Bireysel ve tek seferlik ihtiyaç için en pratik yol Eser Tasdikle hizmetidir; üyelik gerekmeden dosyanız için TÜBİTAK Kamu SM zaman damgalı bir Eser Sahibi Sertifikası üretilir.
RFC 3161 nedir? Neden önemli?
RFC 3161, IETF tarafından tanımlanmış Zaman Damgası Protokolü standardıdır. Güvenilir TSA’lar bu standarda göre token üretir. Standart; özet gönderimi, TSA imzalı yanıt ve doğrulama mekanizmasını tanımlar. Bu sayede üretilen token uluslararası araçlarla doğrulanabilir.
Zaman damgası ile elektronik imza arasındaki fark nedir?
Elektronik imza ‘kim’ sorusunu yanıtlar; belgeyi kimin imzaladığını gösterir. Zaman damgası ‘ne zaman’ sorusunu yanıtlar; belgenin hangi anda var olduğunu gösterir. İkisi birlikte kullanıldığında ‘X kişi, Y tarihinde bu belgeyi imzaladı ve sonrasında değişmedi’ kanıtı oluşur.
Zaman damgası kaç yıl geçerli kalır?
Zaman damgası tokenının doğruluğu, üreten TSA sertifikasının geçerlilik süresine bağlıdır. Uzun vadeli koruma için ‘damga zinciri’ kullanılır: ilk damganın süresi dolmadan üzerine yeni bir damga eklenir. PAdES’in uzun dönem profilleri (B-LT ve B-LTA) bu yaklaşımı tanımlar. İmzala.org’da tamamlanan belgelere zaman damgası otomatik eklenir; belgenin var-olma zamanı ve sonradan değişmediği bu sayede teknik olarak doğrulanabilir.
Müzik, yazılım kodu, eserim için zaman damgası nasıl alırım?
Bir eserin belirli bir tarihte var olduğunu belgelemek için zaman damgası pratik bir araçtır (zaman damgası eser sahipliğini veya telifi kurmaz, yalnızca o tarihte var olduğunu tarihler). İmzala.org’un Eser Tasdikle (imzala.org/eser-tasdikle) servisinde dosyanızı yüklersiniz ve TÜBİTAK Kamu SM zaman damgalı bir Eser Sahibi Sertifikası alırsınız. Üyelik gerekmez, tek seferlik ödeme yapılır.
Zaman damgası mahkemede delil olur mu?
Zaman damgası, belgenin belirli bir tarihte var olduğunu ve değişmediğini ispatlar; ancak imzacının kimliğini tek başına ispatlamaz. 5070 sayılı Kanun zaman damgasını tanımlar (m.3). Bir belgenin ‘senet’ hükmünde sayılması için güvenli (nitelikli) elektronik imza gerekir (HMK m.205/2); güvenli elektronik imza dışındaki (sıradan) elektronik imzayla imzalanmış belge ise HMK m.199 kapsamında belgedir ve delil değerini mahkeme takdir eder.
Zaman damgasını API ile uygulayabilir miyim?
Evet. İmzala.org’da zaman damgası üç yerde kullanılır:
- İmza akışında otomatik: belge tamamlandığında kural olarak damga eklenir (teknik bir aksaklık nedeniyle damga alınamazsa imza yine tamamlanır, bu durum belge kaydında görünür).
- Eser Tasdikle ile tek tek: üyelik gerekmeden tek dosya için damgalı Eser Sahibi Sertifikası üretilir.
- Eser Tasdikle API’si ile programatik:
POST /api/v1/timestamps. Kendi sisteminizden Eser Tasdik kaydı oluşturursunuz; yanıtta kayıt numarası ve doğrulama bağlantısı döner. API anahtarınızıntimestampsyetkisi olmalıdır; her kayıt 4 kredi düşer ve anahtar başına dakikada 10 istek sınırı uygulanır. Ayrıntılar api-docs.imzala.org adresinde.
Sunulan şey her durumda hizmet içinde damga kullanımıdır; hizmetten bağımsız damga satışı yapılmaz ve kendi zaman damgası sunucunuza yönlendirme sunulmaz.
Zaman damgası KVKK uyumlu mu?
Zaman damgası işleminde TSA’ya yalnızca belgenin SHA-256 özeti gönderilir; ham belge veya içerik TSA tarafına geçmez. Özet tek yönlüdür, geri çevrilip belge elde edilemez. İmzala.org altyapısı Almanya’daki bir veri merkezinde çalışır; Türkiye dışına aktarım KVKK m.9 güvencelerine tabidir ve verinin AB’de olması tek başına yeterlilik doğurmaz. Süreçte işlenen diğer kişisel veriler için kendi KVKK aydınlatma yükümlülüğünüzü değerlendirin.
Sonuç
Zaman damgası, “belge ne zaman vardı ve değişti mi?” sorusunu matematiksel kesinlikle yanıtlayan kritik bir araçtır. TÜBİTAK Kamu SM Türkiye’de yaygın kullanılan sağlayıcıdır. Zaman damgası, belgenin bütünlüğü ve zamanı için güçlü bir delil sağlar; belgenin senet sayılması ise imzanın türüne bağlıdır.
Pratik seçenekleriniz:
- Bireysel eser tasdiki: İmzala.org Eser Tasdikle (üyelik yok, anlık; zaman damgası hizmet içinde)
- Dijital sözleşmelerle birlikte: her İmzala.org imza akışında zaman damgası kural olarak otomatik dahil
- Kendi sisteminizden programatik: Eser Tasdikle API’si (
POST /api/v1/timestamps,timestampsyetkisi, kayıt başına 4 kredi): belge yönetim sisteminizi doğrudan bağlayın - Kurumsal ham damga: doğrudan yetkili ESHS / TÜBİTAK Kamu SM (yıllık kontenjan)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut işlemleriniz için bir avukata danışın.
İlgili Rehberler: